Haberler


Özellikle bu yıl kış depresyonuna dikkat!

Röportaj: Nebahat Uzun

Kendinizi nasıl hissettiğinizi, nasıl düşündüğünüzü ve nasıl davrandığınızı olumsuz etkileyen, yaygın ve ciddi bir tıbbi hastalık olan depresyon, artık hayatımızın bir parçası haline geldi. Günlerin kısalması, güneş ışığının azalması ve havaların soğumasıyla birlikte pek çok insanın kendisini keyifsiz, isteksiz, halsiz, yorgun ve hatta tükenmiş hissedebileceğini söyleyen Hamburglu Uzman Psikolog ve Psikoterapist Tülay Durlanık, “Bu olumsuz hisler 2-3 hafta ile sınırlı kalmıyorsa mevsimsel kış depresyonu yaşıyor olabilirsiniz” uyarısında bulunuyor.

- Kış depresyonu nedir ve sebepleri nelerdir?

Tülay Durlanık: Hayatımızın bir parçası haline gelen depresyonun çeşitlerinden biri de mevsimsel kış depresyonudur. Genelde sonbahar aylarında başlıyor ve ilkbahara kadar sürüyor. Gün ışığının kişilerin iyilik hali üzerinde etkisi bulunduğunu hepimiz biliyoruz. Gün kısalıp gün ışığı azaldığında gözlerden giren ışık da azalıyor ve beyne fazla gün ışığı ulaşmıyor. Beyin ise akşam olduğunu sanarak melatonin düzeyini artırıp vücudu uyku durumuna sokuyor. İnsanda uyku ile uyanıklık döngüsünde etkili olan, vücut saatimizi belirleyen melatonin ve mutluluk hormonu serotonin hormonlarının seviyelerindeki değişime göre kişilerin ruh halleri ve enerji düzeyleri de değişebiliyor. Gün ışığında ve açık havada geçirilen zaman kısaldığında melatonin hormonunda artış ve serotonin hormonunda azalma oluyor. Buna bağlı olarak meydana gelen isteksizlik, yorgunluk, mutsuzluk, halsizlik, iştah ve uyku düzeninde değişiklikler iki haftadan fazla sürerse mevsimsel kış depresyonundan bahsedebiliriz. Fakat bu şikayetlerin dozu çok önemli. Örneğin arkadaşlarınızla iletişimizi kopartıyorsanız, işe gidemez hale geliyorsanız, günlük hayatınız aksıyorsa, alışverişinizi, bakımınızı yapamıyorsanız ve kendinize özen gösteremez hale gelmişseniz bu artık hastalık haline gelmiştir ve mutlaka uzman desteği almanızı tavsiye ediyoruz.

- Kış depresyonunun tedavi yöntemleri nelerdir?

Tülay Durlanık: Kış depresyonunda tavsiye ettiğimiz en önemli tedavi yöntemi yapay parlak ışık uygulaması. Sonbahar ve kış aylarında azalan gün ışığı ihtiyacını, 10 bin lük şiddetindeki yapay parlak ışık uygulamasıyla dengeleyebilirsiniz. Bu ışık gözden girdiği zaman beyindeki bazı mekanizmaları olumlu etkiliyor ve buna bağlı olarak depresif ruh halinde değişim oluyor. Sabahları her gün yarım saat uygulanması gereken parlak ışık terapisinin etkili olduğu, bilimsel olarak da kanıtlanmıştır. Sabahları göz hizasında bu tedaviyi uygularken kahvaltınızı yapabilir veya kitabınızı okuyabilirsiniz. Çok da pahalı olmayan bu lambaları her yerden tedarik edebilirsiniz. Kış depresyonunda spor ve aktif olmak da çok önemli. Mesela sabahları yürümek vücudunuzun uyanması ve beyninizin bunu algılaması açısından önemli. Daha ağır durumlarda, kişiye göre konuşma veya ilaç terapisi tavsiye edebiliyoruz.

- Koronavirüs salgınıyla kısıtlı bir hayat yaşıyoruz.

Bu, kış depresyonu yaşayanların sayısını artırabilir mi?
Tülay Durlanık: Salgın döneminde insanlar dışarı çıkmaya, alışverişe gitmeye, arkadaşlarıyla ve hatta aileleriyle buluşmaya korkuyor. Zaten kısıtlamalar nedeniyle isteseler de bunları kısıtlı yapabiliyorlar. İnsanda kış nedeniyle zaten bir isteksizlik, halsizlik varsa bu etkenler kişinin daha da içine kapanmasına yol açabilir. İnsan bazen isteksiz de olsa arkadaşlarının ısrarıyla dışarı çıkabiliyor. Şimdi bu imkan da yok. Kişi depresyona meyilliyse bu durumlar tabii ki riski artıracaktır. Ayrıca bu sene birçok insan güneşli tatil yerlerine gidip yeterince güneş alamadılar. Bu da bu yıl kış depresyonu yaşayanların sayısında artışa neden olabilir.

- Salgın kısıtlamalarıyla birlikte evden çalışanların sayısı da arttı. Onlar da ne gibi riskler görüyorsunuz?

Tülay Durlanık: Homeoffice dediğimiz evden çalışma durumu bazı insanlar için iyi olmuş olabilir ama birçok insanın ruh hali için hiç de iyi olmadığı tespit edildi. Çünkü pek çok insan, sabahları işe gitmek zorundaysa enerjisi olmasa bile erken kalıyor, duşunu alıyor, giyiniyor ve daha aktif oluyor. Bu da depresyon durumu için bir nevi ilaç. Evden çalışma ile bu durum ortadan kalkınca insanlar evde tüm gün pijamasını çıkartmayabiliyor, hatta saçını taramıyor. Tüm bunlar depresyon riskini de artırabiliyor.

- Kış depresyonu yaşayan veya bu riski taşıyan kişiler için nasıl beslenmelerini tavsiye ediyorsunuz?

Tülay Durlanık: Kış depresyonunda tatlı ve karbonhidrat yeme isteği artıyor ve bunun sebebi de melatonin-serotonin dengesi. Melatonin yükselip serotonin azaldığında beynin karbonhidrat ve şeker ihtiyacı yükseliyor, iştah artıyor. Bu nedenle dengeli ve düzenli beslenmek çok önemli. Uzun süre aç kalmamak gerekiyor ve böyle dönemlerde diyet yapılmamasını öneriyoruz. Tabii ki aktif olmak, spor olmak yine bu durumda da çok önemli.



Özellikle bu yıl kış depresyonuna dikkat!